Κύριε Υπουργέ, πρέπει να ανησυχούμε ή να ελπίζουμε από την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθόδοξης Εκκλησίας;
O συνοδικός θεσμός είναι συνυφασμένος με την ίδια την Εκκλησία, μέσα στην οποία ορθοτομείται η πίστη, λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις, ανακεφαλαιώνεται η ιερή παράδοση.
Συνεπώς, η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος είναι μία ανάγκη της Εκκλησίας και χρειάζεται να πραγματοποιηθεί ώστε να αποδείξει την ενότητα της Ορθοδοξίας και την οικουμενικότητα του ελπιδοφόρου μηνύματός της.
Τι σηματοδοτεί η Σύνοδος αυτή τόσο για την Ορθοδοξία όσο και για τον Χριστιανισμό;
Η κοσμοϊστορική σημασία της Συνόδου αυτής για ολόκληρη την Ορθοδοξία είναι προφανής, καθώς για πρώτη φορά ύστερα από μία χιλιετία και πλέον εκπρόσωποι όλων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών θα συνέλθουν να συζητήσουν και να λάβουν από κοινού αποφάσεις για σημαντικότατα θέματα που απασχολούν εδώ και δεκαετίες το Ορθόδοξο πλήρωμα, αλλά και τη σημερινή ανθρωπότητα, λόγω των πρωτόγνωρων και πιεστικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει μέσα στον ραγδαίως μεταβαλλόμενο σύγχρονο κόσμο.
Από την άποψη αυτή η σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου είναι απολύτως αναγκαία, για να μπορέσει η Ορθοδοξία να ανταποκριθεί στα αιτήματα των καιρών, δίνοντας μια δυναμική μαρτυρία της παρουσίας της μέσα στον παραπαίοντα πνευματικά, ηθικά και κοινωνικά σύγχρονο κόσμο.
Από τα τεκταινόμενα των τελευταίων ημερών, φαίνεται ότι υπάρχει μια προσπάθεια που κάθε άλλο παρά συνδράμει στην Ενότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Φοβάστε μήπως η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος είναι η αρχή του τέλους της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας;
Για να έχει ο λόγος της απήχηση στο σύγχρονο κόσμο η Ορθοδοξία πρέπει να παρουσιαστεί ενωμένη και με μια φωνή, υπερβαίνοντας τα προβλήματα που σχετίζονται με τις εθνικές ιδιαιτερότητες των κατά τόπους Αυτοκεφάλων Ορθοδόξων Εκκλησιών και την κάνουν να φαίνεται προς τα έξω κατακερματισμένη και αδύναμη.
Από την άποψη αυτή η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος αποτελεί ευκαιρία, προκειμένου η Ορθόδοξη Εκκλησία να διατρανώσει την ενότητά της και να εκφραστεί με ενιαίο λόγο σε ολόκληρη την Οικουμένη.
Και αυτό εκτιμώ ότι θα συντελεστεί τελικά.
Η Ορθοδοξία θεωρείται προοδευτικότερη των Χριστιανικών δογμάτων. Όμως τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια επιστροφή στον συντηρητισμό. Πόσο προβληματικό είναι αυτό για την εξεύρεση ουσιαστικού διαύλου μεταξύ των Χριστιανικών δογμάτων ώστε να βρεθεί κοινός τόπος επικοινωνίας;
Η ίδια η θρησκεία μπορεί να παράγει το αντίδοτο κατά του φονταμενταλισμού, αν και όταν η φωτισμένη θεολογία και η υπεύθυνη ιεραρχία ερμηνεύσουν τις επιταγές της παράδοσης κατά το πνεύμα που ζωοποιεί και όχι κατά το γράμμα που σκοτώνει, εφαρμόζοντας με τρόπο φιλάνθρωπο και όχι απάνθρωπο ό,τι είναι απολύτως απαραίτητο για τη συνοχή της κοινωνίας σε έναν χώρο παγκοσμιοποιημένο πλανητικά και σε έναν ιστορικό χρόνο με προοπτική μελλοντολογική και όχι παρελθοντολογική.
Προς τον σκοπό αυτό χρειάζονται απ’ όλες τις πλευρές συνετά και μεθοδικά βήματα παραβλέποντας τα δευτερεύοντα και επουσιώδη, εφόσον διαπιστώνουν ότι είναι δεδομένη η ενότητα της πίστεως.
Με ποιους τρόπους μπορεί να συνδράμει η πολιτική ώστε να βοηθήσει την Εκκλησία στο έργο της χωρίς να υπάρχει παρέμβαση από την μια ή την άλλη πλευρά; Και πόσο εύκολο είναι να υπάρξει διαχωρισμός Κράτους Εκκλησίας;
Αναφορικά με το ζήτημα του διαχωρισμού θα μου επιτρέψετε να επαναλάβω ότι οι σχέσεις και οι ρόλοι μεταξύ εκκλησίας και κράτους είναι διακριτοί, καθορίζονται από το Σύνταγμα και χαρακτηρίζονται από αμφίπλευρο σεβασμό.
Αυτός ο σεβασμός τόσο από τη μεριά της Πολιτείας όσο και της Εκκλησίας είναι ζωτικής σημασίας στη σημερινή δύσκολη συγκυρία, κατά την οποία η όξυνση προβλημάτων όπως η ανθρωπιστική κρίση και το προσφυγικό επιβάλλουν τη σύμπλευση και τη συμπόρευση, υπό το βάρος μάλιστα της δημοσιονομικής κρίσης και των δυσλειτουργιών.
Για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων η κυβέρνηση θεωρεί απαραίτητη της συμβολή της Εκκλησίας, το κοινωνικό έργο της οποίας κρίνεται θεμελιώδες από την αρχή της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας. Από τη μεριά της η Πολιτεία, σεβόμενη τον διακριτό ρόλο και σκοπό της Εκκλησίας, δύναται μέσω του πλήθους μηχανισμών που διαθέτει να καταστεί ουσιαστικός αρωγός της τελευταίας, ούτως ώστε το έργο της να αποδώσει τους μέγιστους καρπούς προς όφελος όλων.