Την ανάγκη προστασίας, τόσο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς- όπως είναι η Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη, όσο και της Ιστορικής Μνήμης- όπως είναι το ζήτημα της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Ποντίων και του Ελληνισμού της καθ΄ ημάς Ανατολής, ανέδειξε ο βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ, Γιάννης Αμανατίδης, μιλώντας, στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Ελληνισμού της Διασποράς, της οποίας είναι αντιπρόεδρος.
Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών και αναπληρωτής τομεάρχης Εξωτερικών της ΚΟ της αξιωματικής αντιπολίτευσης για θέματα θρησκευτικής και πολιτιστικής διπλωματίας, υπενθύμισε τις ενέργειες που είχαν γίνει από την προηγούμενη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και για τα δύο θέματα.
Ειδικότερα, για το ζήτημα της αναγνώρισης της γενοκτονίας, τόνισε πως δεν μπορεί να αφεθεί μόνο σε σωματεία και συλλόγους και πως η κυβέρνηση πρέπει να συνεχίσει στην κατεύθυνση που χάραξε η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα, με την απόφαση του Μάη του 2019.
Ταυτόχρονα, πρότεινε και έγινε αποδεκτή ως απόφαση της επιτροπής ,προκειμένου να προωθηθεί η Διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Οθωμανικής αυτοκρατορίας (στον Πόντο, στην Ιωνία, Βηθυνία, Ανατολική Θράκη, Καππαδοκία και αλλού) να εισηγηθεί στον Πρόεδρο της Βουλής και στα πολιτικά κόμματα, την άμεση σύσταση μόνιμης διακομματικής ειδικής επιτροπής της Βουλής για τον σκοπό αυτό.
Δείτε το βίντεο της ομιλίας
Τοποθέτηση Γιάννη Αμανατίδη στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Απόδημου Ελληνισμού,
Τετάρτη 22 Ιουλίου 2020 (από τα Πρακτικά της Βουλής)
ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΜΑΝΑΤΙΔΗΣ: Ουσιαστικά είναι δύο τα θέματα στη σημερινή ατζέντα, το ένα είναι για την Αγία Σοφία και βέβαια, το δεύτερο θέμα, αφορά τη συνέχιση των προτάσεων και των σκέψεων που είχαμε και σαν Προεδρείο, συνολικά, σε σχέση με την «Γενοκτονία των Ποντίων, των Μικρασιατών και γενικά του ελληνισμού της καθ’ ημάς Ανατολής».
Σε ότι αφορά το πρώτο θέμα.
Κύριε Πρόεδρε, κύριοι συνάδελφοι, το περιβάλλον και η χρονική στιγμή στην οποία γίνεται η συζήτηση αυτή, είναι ιδιαίτερη, είναι κρίσιμη και νομίζω ότι επιβάλλει από όλους μας το αίσθημα της ευθύνης, το οποίο και στην Επιτροπή μας το έχουμε δείξει, αλλά και συνολικά στο Κοινοβούλιο, ώστε να βγει από τη σημερινή συζήτηση της Επιτροπή μία φωνή.
Κύριε Πρόεδρε, διαβάζοντας και διαγώνια το κείμενο που μας δώσατε, νομίζω, ότι θέλει κάποιες αλλαγές, δηλαδή, ότι μπορούμε ως Επιτροπή να συντονίσουμε τη συνολική προσπάθεια που κάνουμε, όχι γιατί είναι διμερές θέμα, αλλά γιατί υπάρχει ευαισθησία σε σχέση με την προστασία των μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και ειδικά με σύμβολα, όπως η Αγία Σοφία, τα οποία, είναι, πέρα από παγκόσμια και των απανταχού χριστιανών.
Κύριε Πρόεδρε, επιτρέψτε μου δύο – τρεις σκέψεις σε σχέση με το τι έχει γίνει. Νομίζω ότι η προσπάθεια την οποία η Τουρκία έκανε όλο αυτό το διάστημα, θα πρέπει να μην την ταυτίσουμε με τον τουρκικό λαό.
Παρατήρησα και κατά τη διάρκεια της ομιλίας σας, ότι είπατε, ο Ερντογάν και οι Τούρκοι. Καλό θα ήταν να μην έχουμε μια ρητορική, η οποία να ταυτίζει συλλήβδην τον τουρκικό λαό, ότι εντάσσεται, συντάσσεται, με τα σχέδια τα νέο-οθωμανικά του Ερντογάν και επειδή νομίζω, ότι αυτό έγινε εν τη ρύμη του λόγου σας και όχι ότι ήταν κάτι το οποίο αποτελούσε μια πολιτική κατεύθυνση, παρακαλώ να το διασαφηνίσετε.
Το αναφέρω αυτό, γιατί υπάρχουν δυνάμεις και μέσα στην Τουρκία, αρκετοί διανοούμενοι αλλά και πολλά Κόμματα, ειδικά της Αριστεράς, τα οποία καταδίκασαν τη συγκεκριμένη προσπάθεια του Τούρκου Προέδρου Ερντογάν. Ο Ερντογάν, βρίσκεται σε αρκετά δύσκολη θέση, αντιμετωπίζοντας τα οικονομικά και κοινωνικά, αλλά και τα προβλήματα εξωτερικής πολιτικής που έχει. Βεβαίως και θέλει να εμφανιστεί ως ένας νέος Αττατούρκ, ο οποίος θα μπορέσει να είναι ο ηγέτης του νέου Ισλάμ, κάτι το οποίο του δίνει ένα αφήγημα, έτσι ώστε να ενώσει τις δυνάμεις στη χώρα του, καθώς φαίνεται αποδυναμωμένος, για εσωτερικούς λόγους αλλά και για εξωτερικούς, όσον αφορά γειτονικές χώρες με τις οποίες είναι σε αντιπαράθεση και μιλάω για την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και λοιπά.
Απέναντι, λοιπόν, σε μία τέτοια κατάσταση την οποία την είχαμε ζήσει και εμείς, η τότε δική μας Κυβέρνηση, έκανε συγκεκριμένες ενέργειες, τις οποίες τις έχω αναφέρει και σε δηλώσεις μου και νομίζω ότι θα είναι περιττό να τις επαναλάβω, με αποκορύφωμα την τοποθέτηση του τότε Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στη συνέντευξη τύπου με τον κύριο Ερντογάν στην Αθήνα, όπου τέθηκαν τα θέματα κατευθείαν από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό.
Η κινητοποίηση που κάναμε τότε, γιατί είχα τότε και την ευθύνη ως Υφυπουργός Εξωτερικών για τα ζητήματα της UNESCO, -βεβαίως το Υπουργείο Πολιτισμού, αλλά και το Υφυπουργείο Εξωτερικών, γιατί είναι Εθνική Επιτροπή της UNESCO και έχουμε και μόνιμη Αντιπρόσωπο Πρέσβειρα στην UNESCO- το αντιμετωπίσαμε με την αποστολή και ενημέρωση όλων των Εθνικών Επιτροπών, κύριε Πρόεδρε, δηλαδή, όλες οι Εθνικές Επιτροπές ενημερώθηκαν.
Το δεύτερο ήταν, ότι στάλθηκαν δύο επιστολές στην κυρία Μπόκοβα. Στη μία που δεν είχε άμεση απάντηση, επανήλθε το Υπουργείο Εξωτερικών, ο κ. Κοτζιάς, στην κυρία Μπόκοβα, στην απάντησή της. Και βέβαια είχαμε την καταδίκη εκ μέρους του κ. Bandarin, αναπληρωτή γενικού διευθυντή της UNESKO
Θέλω, να γνωρίζετε, ότι οι κινήσεις αυτές της Τουρκίας, έχουν ιδιαίτερη σημασία, αν σκεφτεί κανείς, ότι επέρχεται αλλοίωση των χαρακτηριστικών ενός μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς σε μια περιοχή, η οποία δεν έχει πόλεμο- είναι βασικό. Η UNESCO και όλες οι χώρες, ιδρυτικό μέλος της οποίας είναι και η Τουρκία, προσπαθούν να προστατέψουν τα μνημεία σε εμπόλεμες περιοχές, όπου υπάρχουν συρράξεις, όπου υπάρχουν καταστροφές. Εδώ τώρα μια χώρα η οποία δεν έχει τέτοιο θέμα, η ίδια έρχεται να κάνει αλλοίωση των χαρακτηριστικών ενός τέτοιου μνημείου. Καταλαβαίνετε, ότι είναι ακόμα πιο βεβαρημένη η συμπεριφορά της Τουρκίας.
Ωστόσο, κύριε Πρόεδρε, το να πάρει πίσω την απόφαση και να μη συνεχίσει ο κ. Ερντογάν, αυτό σημαίνει, ότι θα πρέπει να έχει ένα τεράστιο πολιτικό παγκόσμιο κόστος στη διεθνή κοινή γνώμη, σε αυτό που κάνει, για αυτό και βλέπετε προσπαθεί με διάφορους τρόπους να το απαλύνει.
Δεν είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, κανείς δεν έβαλε ζήτημα εθνικής κυριαρχίας της Τουρκίας και μόνο αν καταλάβει, ότι το κόστος το οποίο θα έχει στη χώρα του και στο προφίλ του θα είναι μεγαλύτερο από τα οφέλη, τότε μόνο μπορεί να σταματήσει.
Δυστυχώς, η UNESCO, ως οργανισμός και πρέπει να μην το ξεχνούν οι κυρίες και οι κύριοι συνάδελφοι, δεν έχει μηχανισμούς αποπομπής χωρών. Άρα ένα από τα σημεία -το οποίο μας μοιράσατε- δεν μπορεί να μπει καθόλου, δηλαδή βασίζεται στην εθελοντική συμμετοχή των κρατών. Η UNESCO όμως μπορεί να προβάλλει -και έχει κάνει δήλωση-η Γενική Διευθύντρια, για το ζήτημα αυτό πριν από δέκα ημέρες.
Εμείς ως ΣΥΡΙΖΑ κάναμε σχετική ανακοίνωση καταδίκης, και βεβαίως ο πρώην Πρωθυπουργός και Πρόεδρος του κόμματος Αλέξης Τσίπρας, δήλωσε : «ότι η απόφαση του Προέδρου της Τουρκίας, για μετατροπή σε τζαμί της Αγίας Σοφίας, ενός μοναδικού μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς με μεγάλη ιστορική και πνευματική σημασία για τον χριστιανισμό, αποτελεί σοβαρή πρόκληση, που υπονομεύει το διάλογο και παραβιάζει κατάφωρα τις οικουμενικές αξίες, οι οποίες είναι σήμερα απαραίτητες όσο ποτέ».
Για τις άλλες κινήσεις, κύριε Πρόεδρε, συμφωνούμε.
Ως προς το πρώτο θέμα και να το κλείσω, στην χθεσινή Επιτροπή Εξωτερικών και Άμυνας, η οποία βεβαίως έγινε κεκλεισμένων των θυρών έκανα μία πρόταση στην Κυβέρνηση, την οποία βλέπω, ότι δεν την έχει αξιολογήσει. Θεωρεί, ότι δεν προσέφεραν κινήσεις όπως διεθνείς συναντήσεις θρησκευτικών, αλλά και πολιτικών ηγετών ακόμα και στο επίπεδο που μπορεί να μην έχουν αποφασιστικό χαρακτήρα, αλλά ενημέρωσης ανταλλαγής απόψεων και έχουν μια ακτινοβολία από αυτήν την ακτινοβολία παίρνει και η χώρα μας.
Δηλαδή, το να έχεις θρησκευτικούς ηγέτες από το Ισλάμ, θρησκευτικούς ηγέτες από τους Εβραίους, το να έχεις χριστιανούς ορθόδοξους πατριάρχες, το να έχεις την καθολική εκκλησία, το να έχεις και πολιτικούς ταυτόχρονα από περιοχές, όπου υπάρχουν διενέξεις και να κάνεις δύο διεθνείς διασκέψεις, νομίζω, ότι βοήθησε στην εικόνα και της χώρας μας, αλλά και στο να κατανοηθούν μεταξύ τους διαφορετικές -αν θέλετε- κοινωνίες που πιστεύουν σε διαφορετικά πράγματα.
Η θρησκεία, η πίστη -κατά την προσωπική μου άποψη- νομίζω, ότι πρέπει να είναι στοιχείο -νομίζω ότι το είπε ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος- σύνδεσης ειδικά των μονοθεϊστικών θρησκειών, οι οποίες πρέπει να είναι σύνδεση μεταξύ των λαών και όπου δημιουργούνται τέτοιοι ήπιοι δεσμοί, δύσκολα σπάνε από οποιεσδήποτε πολιτικές ηγεσίες.
Άρα, για αυτό μας βρίσκετε σύμφωνους, κύριε Πρόεδρε, και νομίζω, ότι είναι μια καλή πρωτοβουλία και από τη μεριά σας σε αυτό το θέμα, απλώς θέλει κάποια σημεία για την UNESCO, τα οποία πρέπει να φύγουν δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Όσο αφορά το δεύτερο ζήτημα, νομίζω ότι η πολιτική συγκυρία βοηθά στο να γίνει αυτό το οποίο είχαμε σαν σκέψη και σαν επιτροπή. Κύριε πρόεδρε, εδώ μπορείτε να ζητήσετε να υπογράψουν πέρα από το προεδρείο -δηλαδή από εμένα και τον κύριο Σκανδαλίδη- και όλα τα κόμματα τα οποία εκπροσωπούνται δια των εκπροσώπων τους. Θα έλεγα να γίνει μία πρόταση προς την κυβέρνηση αλλά να πάει στον Πρόεδρο της Βουλής, όπου να υπάρξει μια Διακομματική Επιτροπή της Βουλής η οποία θα λειτουργήσει πρώτον ως προς τη μελέτη και την προώθηση περισσότερων και των μνημείων που έχουμε εδώ και τόπων που έχουμε στην Ελλάδα, αλλά και της διεθνοποίησης του ζητήματος της αναγνώρισης της γενοκτονίας και να είναι διακομματική και να είναι από την Βουλή. Έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι κοιτάξτε σήμερα αν ακούσατε και τις δηλώσεις του κυρίου Ερντογάν λέει ότι η Τουρκία είναι μια χώρα η οποία ποτέ δεν έκανε τις σφαγές. Αυτό είναι προσβολή καταρχήν για τη μνήμη, τη συλλογική, την ιστορική όχι των Ελλήνων απλώς, μιλάμε για το σύγχρονο κόσμο τα εγκλήματα τα οποία έγιναν.
Αυτό αν το αφήσουμε να μείνει μόνο στα σωματεία, μόνο στους ποντιακούς σύλλογος, μόνο στους Μικρασιατικούς συλλόγους, μόνο στους Καππαδόκες κλπ δεν φτάνει. Νομίζω ότι είναι -χωρίς να θεωρηθεί ότι αυτό είναι κάποια επιθετική ενέργεια σε καμία χώρα- η αναγνώριση της ιστορικής μνήμης περνώντας μέσα από τη συγχώρεση γίνεται δικαίωση και για τα θύματα, αλλά και βοηθάει στο να αναπτυχθούν περισσότερο οι σχέσεις μεταξύ λαών κρατών και λοιπά. Με αυτό τον τρόπο ζητούμε και την αναγνώριση από τη γειτονική χώρα την Τουρκία.
Κλείνω λέγοντας δύο κινήσεις οι οποίες η επιτροπή μας –κύριε Πρόεδρε εσείς τα γνωρίζετε γιατί είστε από την Θεσσαλονίκη- πρέπει και η κυβέρνηση να δώσει συνέχεια. Πρώτον το απολυμαντήριο στην Καλαμαριά. Ξέρω ότι έγινε μία σύσκεψη στο υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης για να προχωρήσουμε. Να προχωρήσουμε επίσης το μουσείο για την γενοκτονία όχι μόνο των ποντίων, συνολικά του ελληνισμού της καθ’ ημάς Ανατολής, στη Θεσσαλονίκη. Επίσης, η ανάδειξη τόπων όπως και στην Μακρόνησο και σε άλλα σημεία εδώ στην Αθήνα είναι αποφάσεις που σωστά είπατε για το Μάιο του 2019, αλλά τότε ήταν πρωθυπουργός ο Αλέξης Τσίπρας και είναι αυτή η απόφαση την οποία για πρώτη φορά πρωθυπουργός έβγαλε γι’ αυτή την επιτροπή και βεβαίως επειδή η διοίκηση έχει συνέχεια θα πρέπει όπως πήγε και ο κύριος Μητσοτάκης το Δεκέμβριο -στο συνέδριο που ήμασταν μαζί και είπε αυτά- θα πρέπει να το συνεχίσει. Εδώ θα μου επιτρέψετε να πω ότι πρώτος ο Αλέξης Τσίπρας ήταν αυτός που έκανε τη συγκεκριμένη απόφαση
ΣΑΒΒΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ (Πρόεδρος της Επιτροπής): Να το πούνε όλοι, δεν έχει σημασία ποιος θα το πρωτοπεί.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΜΑΝΑΤΙΔΗΣ: Νομίζω ότι εδώ πρέπει να λέγονται Το δεύτερο είναι ότι κρατήσαμε μία στάση απέναντι στην Τουρκία -και να βάλω τελεία- η οποία δεν της επέτρεψε σε αυτά τα θέματα να δείξει μια αλαζονική συμπεριφορά. Θέλω να θυμίσω την επίσκεψη του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στην Αγία Σοφία, στη Χάλκη όπου ζήτησε το άνοιγμα της Χάλκης -και βέβαια δεν κατέθεσε ποτέ και αυτό βοηθά στην ατζέντα και στη συλλογική μνήμη της εξωτερικής μας πολιτικής- στεφάνι στο μνημείο του Κεμάλ Αττατούρκ.
Έχω κι άλλα να πω, όμως βάζω την τελεία εδώ. Οι προτάσεις μας είναι αυτές κύριε πρόεδρε. Ευχαριστώ και τους κυρίους συναδέλφους για την ανοχή.
Ακολουθεί η δευτερολογία (video)