Παιδεία κοινωνικό δικαίωμα και δημόσιο αγαθό

Παιδεία κοινωνικό δικαίωμα και δημόσιο αγαθό

Παιδεία κοινωνικό δικαίωμα και δημόσιο αγαθό

Στο στρογγυλό τραπέζι που συνδιοργάνωσαν οι ΟΜ Πανεπιστημιακών, ΟΜ Εκπαιδευτικών και η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ, τοποθετήθηκε ο βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία Γιάννης Αμανατίδης τονίζοντας πως «η Παιδεία δεν είναι ούτε εμπόρευμα, ούτε προνόμιο, αλλά κοινωνικό δικαίωμα και δημόσιο αγαθό».

«Στην εκπαιδευτική πολιτική σήμερα υπάρχουν δυο επιλογές »είπε. «Η μία επιλογή, είναι αυτή που βρίσκεται στη λογική των μεγάλων δημοκρατικών και εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων στην Ευρώπη και της παράδοσης του ελληνικού εκπαιδευτικού δημοτικισμού, αυτή που υπηρετεί το καθολικό ενιαίο εκπαιδευτικό σύστημα προσβάσιμο σε όλους. Η κεντρική επιδίωξη του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία είναι η ποιοτική αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης. Η ποιοτική δημόσια εκπαίδευση, η παιδεία των ουμανιστικών αξιών, όπου όλοι έχουν πρόσβαση, χωρίς αποκλεισμούς εισοδήματος, φυλής, φύλου, θρησκεύματος και ειδικών αναγκών, μπορεί να αποτελέσει το αποτελεσματικό αντιστάθμισμα στις κοινωνικές ανισότητες.
Η άλλη επιλογή είναι η νεοφιλελεύθερη. Η παιδεία προσφέρεται ως υπηρεσία και υπόκειται στους νόμους της αγοράς. Οι έχοντες μπορούν να την αγοράσουν, οι μη έχοντες αρκούνται σε ένα σχολείο χαμηλών προδιαγραφών. Η πολιτική αυτή οδηγεί στην πριμοδότηση της ιδιωτικής εκπαίδευσης έναντι της δημόσιας. Το δημόσιο σχολείο και το πανεπιστήμιο δεν καταργούνται, αλλά εγκαταλείπονται στην τύχη τους. Με τον τρόπο αυτό η νεοφιλελεύθερη πολιτική επιδιώκει να προσδέσει την ποιότητα της εκπαίδευσης στην εισοδηματική θέση των οικογενειών. Συνακόλουθα, το σχολείο και η εκπαίδευση ευρύτερα, γίνονται εργαλεία αναπαραγωγής των ανισοτήτων, εργαλεία κοινωνικού διαχωρισμού.
Στο πλαίσιο του νεοφιλελευθερισμού, σχεδιάζεται και υλοποιείται μια εκπαιδευτική πολιτική σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, που επιδιώκει να προσδώσει στο σχολείο τα βασικά χαρακτηριστικά μιας ανταγωνιστικής επιχείρησης. Χαρακτηριστική είναι η χρήση του διεθνούς εμποροβιομηχανικού προτύπου ISO 9000 ως πιστοποιητικού ποιότητας για την ικανοποίηση των μαθητών και των γονέων, που αντιμετωπίζονται σαν «καταναλωτές», «πελάτες»
Άλλωστε, σαφής ήταν πριν από λίγα χρόνια ο κ. Μητσοτάκης από το βήμα του 10ου Συνεδρίου του κόμματός για το πώς εννοεί τη δική του μεταρρύθμιση στον χώρο της Παιδείας: «Μια Παιδεία βασισμένη στον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ πολλαπλών επιλογών, με γνώμονα πάντα την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, σκεπτόμενοι πρώτα από όλα τους μαθητές, τους πραγματικούς πελάτες της Παιδείας».
Στην Ελλάδα οι απόπειρες εφαρμογής της νεοφιλελεύθερης πολιτικής πήραν μία ιδιότυπη εκδοχή. Στο πνεύμα της εισπρακτικής λογικής χωρίς επενδύσεις και ρίσκο, που χαρακτηρίζει πολλές δραστηριότητες του ελληνικού καπιταλισμού, έχει δημιουργηθεί μια σχέση ανάμεσα στην ΝΔ και στην ιδιωτική εκπαίδευση. Οι περισσότερες εκπαιδευτικές επιχειρήσεις ασκούν τεράστιες πιέσεις στην κυβέρνηση της ΝΔ, η οποία ανταποκρίνεται συχνά με σκανδαλώδη τρόπο.
Το Φλεβάρη – Μάρτη του 2017, με λίγες μέρες διαφορά δόθηκαν στη δημοσιότητα οι κατευθύνσεις του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων (ΣΕΒ), των σχολαρχών (ιδιοκτήτες ιδιωτικών σχολείων) και του ΟΟΣΑ για τη δημόσια εκπαίδευση. Οι βασικές προτάσεις και των τριών, οι οποίες σχεδόν ταυτίζονται, μπορούν να συνοψιστούν:
1. Στην αυτονομία σχολικών μονάδων-ενίσχυση της αυτονομίας των διοικήσεων των σχολείων στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τη διαμόρφωση του εκπαιδευτικού προγράμματος και τη διαχείριση του προϋπολογισμού του σχολείου (αυτοχρηματοδότηση των σχολείων στο πλαίσιο της «αυτονομίας» και κατηγοριοποίησή τους ανάλογα με τις επιδόσεις ή τις εγγραφές)
2. Διευθυντές μάνατζερ με συμμετοχή γονέων, μαθητών και τοπικών φορέων στη διοίκηση του σχολείου.
3. Αξιολόγηση-λογοδοσία σχολείου και εκπαιδευτικών
4. Κουπόνια-vouchers,
5. Αναγνώριση του γονεϊκού δικαιώματος στην ελεύθερη επιλογή εκπαίδευσης και
6. Επιχειρηματικοποίηση και ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης.
Σήμερα, η κυβέρνηση της ΝΔ, εργαλειοποιώντας την πανδημία που μαστίζει την ανθρωπότητα, επιδιώκει να περάσει τα πιο αντιδραστικά μέτρα σε βάρος της εκπαίδευσης και της κοινωνίας (ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης και της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης, νόμος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, πανεπιστημιακή αστυνομία, αξιολόγηση, κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων) μέσα από αντιδραστικά νομοθετήματα αλλά και από τον αντιλαϊκό προϋπολογισμό του 2021. Ιδιαίτερα η επίθεση που δέχεται η δημόσια εκπαίδευση, έχει έντονα ταξικά χαρακτηριστικά, και οδηγεί στη διάλυσή της. Η ΝΔ επαναφέρει το σύνολο των εκπαιδευτικών θέσεων ΟΟΣΑ, των υποδείξεων του ΣΕΒ και του ΙΟΒΕ για την ελληνική εκπαίδευση.
Το εκπαιδευτικό πολυνομοσχέδιο της νέο δεξιάς κυβέρνησης με τους αποκλεισμούς και την ταξική μετατόπιση δυνατότητας πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση υπηρετεί αυτή την πορεία. Στο ίδιο πνεύμα βρίσκονται και οι προηγούμενες εκπαιδευτικές αλλαγές, όπως η κατάργηση κάποιων σχολικών μαθημάτων. Η εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση πάντα βέβαια βλάπτουν τους πολλούς και συνιστούν τον κεντρικό ιδεολογικό πυρήνα του νεοφιλελευθερισμού. ενώ περιορίζεται η πρόσβαση των υποψηφίων στα ΑΕΙ, εξισώνονται επαγγελματικά και ακαδημαϊκά οι απόφοιτοι των κολλεγίων τριετούς φοίτησης με τους αποφοίτους των Δημοσίων ΑΕΙ αλλάζοντας το τοπίο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι αλλαγές στην Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση την υποβαθμίζουν και επιδιώκουν να οδηγήσουν πολλούς μαθητές στη φτηνή κατάρτιση στο έλεος των νόμων της αγοράς. Η καταρράκωση της υγιούς αξιοκρατίας, η εμπορευματοποίηση και η ταξική διάκριση είναι σαφείς.
Με την ψήφιση του νομοσχεδίου για την ιδιωτική εκπαίδευση, με το οποίο αφενός τα ιδιωτικά σχολεία αποκτούν χαρακτηριστικά μεγάλων επιχειρήσεων, με δυνατότητα να εμπορεύονται κάθε είδους υπηρεσία που έχει άμεση ή έμμεση σχέση με την εκπαίδευση και αφετέρου κάμπτεται η δημόσια εποπτεία και συντρίβονται οι εργασιακές σχέσεις των εκπαιδευτικών, «γράφτηκε μια μαύρη σελίδα στην εκπαίδευση με τεράστιες συνέπειες στο χώρο της Παιδείας», όπως πολύ χαρακτηριστικά αναφέρει η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ)
Το νομοσχέδιο που έγινε νόμος του κράτους δεν αφορά απλά ένα ρουσφέτι στους σχολάρχες και δεν αφορά μόνο και αποκλειστικά την ιδιωτική εκπαίδευση. Αποτελεί το προοίμιο για την συνολική απορρύθμιση και ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης. Εξάλλου ο Σύνδεσμος Ιδιωτικών Σχολείων (ΣΙΣ) ο οποίος δεν δίστασε να χαρακτηρίσει το νέο νόμο για την ιδιωτική εκπαίδευση με τον απολύτως ενδεικτικό τίτλο «Ημέρα Ελευθερίας» κατέληξε στην φρικιαστική ευχή «η ημέρα αυτή να είναι ο προπομπός για περισσότερη ελευθερία και στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα».
Από την έρευνα «Εμπορευματοποίηση και Ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του Covid-19», του παγκόσμιου συνδικάτου εκπαιδευτικών Education International, προκύπτει χωρίς καμιά αμφιβολία, πως ο περιορισμός του δημοσιονομικού κόστους για τη δημόσια εκπαίδευση που εφαρμόζουν διεθνώς οι κυβερνήσεις, μεταξύ αυτών και η κυβέρνηση Μητσοτάκη, γίνεται στην πλάτη των εργαζόμενων (εκπαιδευτικών, ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό, βοηθητικό εκπαιδευτικό προσωπικό, προσωπικό καθαριότητας κ.ά.) και των φτωχών οικογενειών, χαρίζοντας τεράστια κέρδη στους επιχειρηματικούς και εμπορικούς κολοσσούς.
Από την έρευνα «Η Κρυφή Ιδιωτικοποίηση στη Δημόσια Εκπαίδευση» του Ινστιτούτου της Εκπαίδευσης, του Πανεπιστημίου του Λονδίνου:
«Σε ολόκληρο τον κόσμο, εισάγονται μορφές ιδιωτικοποίησης στα δημόσια εκπαιδευτικά μας συστήματα. Πολλές από τις αλλαγές είναι αποτέλεσμα μελετημένων πολιτικών, που εφαρμόζονται συνήθως κάτω από τη σημαία της «εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης», με σημαντικότατες επιπτώσεις για την εκπαίδευση των μαθητών, την ισότητα και τις συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών και του υπόλοιπου εκπαιδευτικού προσωπικού. Άλλες αλλαγές εισάγονται χωρίς προειδοποίηση: αλλαγές στον τρόπο διοίκησης των σχολείων οι οποίες μπορεί να παρουσιάζονται ως «προσαρμογή στο πνεύμα των καιρών», αλλά, στην πραγματικότητα, αντανακλούν τον όλο και περισσότερο αγοραίο, ανταγωνιστικό και καταναλωτικό προσανατολισμό των κοινωνιών μας.
Και στις δύο περιπτώσεις, η τάση προς την ιδιωτικοποίηση της δημόσιας εκπαίδευσης είναι κρυφή. Καμουφλάρεται από τη γλώσσα της «εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης» ή εισάγεται λαθραία ως «εκσυγχρονισμός».
Υπάρχει έντονη ανάγκη να πιεστούν οι κυβερνήσεις για να εφαρμόσουν δεοντολογικούς ελέγχους κατά τον σχεδιασμό της συμμετοχής ιδιωτικών φορέων στην παροχή των υπηρεσιών της δημόσιας εκπαίδευσης ή οποιασδήποτε άλλης εμπλοκής τους στις διαδικασίες της δημόσιας εκπαίδευσης. Είναι σαφές ότι υπάρχουν εταιρείες των οποίων η γενική συμπεριφορά ή η επιχειρηματική δραστηριότητα σε άλλες περιοχές τις κάνουν εντελώς ακατάλληλες για την οποιαδήποτε εμπλοκή σε εργασίες που σχετίζονται με την εκπαίδευση.
Γενικότερα, πολλά από τα ζητήματα που έθεσε η Έκθεση αυτή επισημαίνουν τον απολύτως αναγκαίο ρόλο των σωματείων των εργαζόμενων στην υπεράσπιση της εκπαίδευσης ως δημόσιας υπηρεσίας, στη δημοκρατική λήψη αποφάσεων σε εκπαιδευτικά ζητήματα και στον αγώνα για περισσότερη ισότητα στην εκπαίδευση.
Η εκπαίδευση είναι δικαίωμα, όχι προνόμιο ή χάρη. Τα δικαιώματα των παιδιών αποτελούν συλλογική ευθύνη· η δημόσια εκπαίδευση είναι στοιχείο-κλειδί των δημοκρατικών δημόσιων πολιτικών. Η εκπαίδευση είναι ευθύνη του κράτους· ένα από τα καθήκοντα του κράτους είναι να προσδιορίζει τους σκοπούς και τους στόχους των εκπαιδευτικών συστημάτων και να εξασφαλίζει πλήρη χρηματοδότηση. Τα δημόσια σχολεία πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κάθε δημοκρατικής κοινωνίας, να κυβερνώνται από δημοκρατικά εκλεγμένους οργανισμούς και να εφαρμόζουν τις εκπαιδευτικές πολιτικές τις οποίες επιθυμεί η κοινωνία. Τα ανοιχτά σε όλους δημόσια σχολεία υψηλής ποιότητας συμβάλλουν στην κοινωνική συνοχή, μέσω της ενσωμάτωσης παιδιών που προέρχονται από διαφορετικές κοινωνικές, θρησκευτικές ή εθνικές ομάδες.(UNESCO, Paris 2001)
Κεντρικός στόχος του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία είναι η μείωση της επιβάρυνσης του οικογενειακού προϋπολογισμού για εκπαιδευτικούς σκοπούς που καθιστά την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση κοινωνικό προνόμιο. Πλήθος δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την διαχείριση του ελεύθερου χρόνου και την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας των μικρών μαθητών και μαθητριών, όπως η επαφή με τον πολιτισμό, τις ψηφιακές τεχνολογίες, τον αθλητισμό και τις ξένες γλώσσες, κατ’ ουσία επιφορτίζουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό και εντείνουν την αναπαραγωγή κοινωνικών ανισοτήτων μέσα στο ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα.
Στη δημοκρατική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του ΣΥΡΙΖΑ, στην παιδεία-εμπόρευμα αντιπαραθέτουμε την παιδεία-δημόσιο αγαθό, στην παιδεία του ατομικισμού-ωφελισμού αντιπαραθέτουμε την παιδεία των ουμανιστικών αξιών, με στόχο την κριτική συνειδητοποίηση του ατόμου που οδηγεί στη χειραφέτησή του. Η αλληλεπίδραση μιας, πραγματικά δημοκρατικής κοινωνίας και ενός αντίστοιχου δημοκρατικού σχολείου, στο οποίο όλοι θα έχουν τη δυνατότητα να παίρνουν τη μόρφωση που έχουν ανάγκη (Θ. Ελευθεράκης, 2006) προοδευτικά, αμφίδρομα και αναπόφευκτα, θα οδηγήσουν σε καλυτέρευση της ποιότητας του σχολείου, αλλά και της κοινωνίας».

 

Related Articles

Close